Cel stosowania budek lęgowych

Puszczyk jest najpospolitszym gatunkiem sowy w Polsce. Występuje zarówno w rozległych kompleksach leśnych, jak i w krajobrazie rolniczym, parkach, na cmentarzach oraz w obrębie osiedli ludzkich.

Jako miejsce lęgowe wykorzystuje przede wszystkim dziuple, ale może gniazdować również w budynkach i innych osłoniętych miejscach. Budki należy montować przede wszystkim tam, gdzie puszczyki występują, lecz brakuje odpowiednio dużych i bezpiecznych dziupli.

Budka nie zastępuje ochrony starych i dziuplastych drzew. Stanowi dodatkowe miejsce lęgowe, które może być wykorzystywane w drzewostanach pozbawionych odpowiednich naturalnych schronień.

Kiedy nie należy montować budek?

Budek dla puszczyka nie należy montować:

  • w miejscach, w których dostępne są odpowiednie, bezpieczne dziuple;
  • w pobliżu stanowisk mniejszych gatunków sów, szczególnie włochatki i pójdźki, na które puszczyk może polować;
  • w sąsiedztwie ruchliwych dróg, gdzie młode po opuszczeniu budki byłyby narażone na śmierć w wyniku kolizji z pojazdami.

Rodzaj budki

Dla puszczyka stosuje się dużą budkę typu zamkniętego z okrągłym otworem wlotowym (typ E). W celu umożliwienia kontroli, czyszczenia oraz obrączkowania młodych budka powinna mieć otwieraną wyczystkę umieszczoną w ścianie frontowej lub bocznej.

W budce dla puszczyka nie ma potrzeby wykonywania podwójnej ściany frontowej.

Konstrukcja i wymiary

Zalecane wymiary budki:

  • wysokość ściany frontowej: 67 cm;
  • wysokość ściany tylnej: 70 cm;
  • szerokość zewnętrzna korpusu: 29 cm;
  • głębokość zewnętrzna korpusu: 29 cm;
  • wewnętrzny wymiar dna: 25 × 25 cm;
  • średnica otworu wlotowego: 15 cm;
  • odległość od wewnętrznej powierzchni dna do dolnej krawędzi otworu: 47 cm;
  • grubość desek: 2 cm;
  • długość listwy montażowej: 120 cm;
  • wymiary daszka: około 35 × 32 cm.

Daszek powinien mieć niewielki spadek, wystawać poza ścianę frontową i ściany boczne, a z tyłu kończyć się równo z tylną ścianą budki. Należy zabezpieczyć go blachą przed opadami i przedwczesnym niszczeniem drewna.

Deski od strony wewnętrznej nie powinny być heblowane. Chropowata powierzchnia ułatwia młodym przyczepianie się do ścian i wspinanie w kierunku otworu.

Na wewnętrznych powierzchniach ścian bocznych oraz ściany tylnej można zamontować drewniane poprzeczki ułatwiające młodym dotarcie do otworu wlotowego.

Zabezpieczenie drewna

Zewnętrzne powierzchnie budki można pomalować bezpiecznym dla zwierząt środkiem do ochrony drewna. Preparat nie powinien zawierać substancji toksycznych.

Najlepiej zastosować matowy kolor brązowy lub zbliżony do barwy kory. Ograniczy to widoczność budki z większej odległości. Wnętrza budki nie należy malować ani impregnować.

Wybór lokalizacji

Budki dla puszczyka można montować między innymi:

  • w lasach i większych zadrzewieniach;
  • na skrajach lasów;
  • w krajobrazie rolniczym;
  • w parkach i na cmentarzach;
  • w alejach i szpalerach drzew;
  • w ogrodach oraz na terenach osiedli ludzkich.

Najważniejsze jest stwierdzenie obecności puszczyka oraz potwierdzenie, że w danym miejscu brakuje odpowiednich dziupli.

Budki nie należy umieszczać w pobliżu ruchliwych dróg. Młode puszczyki opuszczają miejsce lęgowe przed uzyskaniem pełnej zdolności do lotu, dlatego mogą przebywać na ziemi, niskich gałęziach lub w przydrożnej roślinności. W takich warunkach ryzyko kolizji z pojazdami jest szczególnie duże.

Należy również uwzględnić występowanie mniejszych gatunków sów. Montaż budki dla puszczyka w pobliżu stanowiska włochatki lub pójdźki może zwiększyć presję drapieżniczą na te gatunki.

Wysokość i sposób montażu

Budkę należy montować na wysokości co najmniej 6 m, na zdrowym i stabilnym drzewie. Wysokość musi umożliwiać bezpieczne przeprowadzenie montażu oraz późniejszych kontroli.

Kierunek świata, w którym skierowany jest otwór wlotowy, ma drugorzędne znaczenie. Ważniejsze jest bezpośrednie otoczenie budki. W pobliżu otworu powinny znajdować się gałęzie, na które młode będą mogły wejść po opuszczeniu wnętrza.

Budkę można przymocować za pomocą listwy montażowej i gwoździ. Zarówno w górnej, jak i dolnej części listwy należy zastosować po dwa gwoździe. Jeden może zostać wbity do końca, natomiast drugi należy pozostawić częściowo wysunięty, aby mocowanie mogło zostać skorygowane wraz z przyrostem drzewa. Stan mocowania trzeba regularnie kontrolować, ponieważ nie może ono wrastać w pień ani powodować jego uszkodzenia.

Alternatywnym rozwiązaniem jest zastosowanie opasek montażowych. Nie mogą one mocno zaciskać się wokół pnia. Zbyt ciasna opaska może wrastać w drzewo i zaburzać transport wody oraz substancji odżywczych. Mocowanie musi uwzględniać przyrost obwodu pnia i być okresowo regulowane.

Zabezpieczenie przed drapieżnikami

W przypadku budki dla puszczyka nie należy montować gładkiej blachy na całej zewnętrznej powierzchni ściany frontowej. Młode opuszczają budkę przed uzyskaniem pełnej zdolności do lotu i muszą mieć możliwość przyczepienia się pazurami do chropowatego drewna. Gładka powierzchnia mogłaby uniemożliwić im utrzymanie się przy otworze i znacznie zwiększyć ryzyko upadku.

Ochronę przed drapieżnikami należy zapewnić przez zamontowanie wokół pnia opaski z gładkiej blachy. Powinna ona obejmować cały obwód drzewa i nie pozostawiać punktów zaczepienia. Jej mocowanie musi uwzględniać przyrost drzewa — blacha nie może wrastać w korę ani zaciskać się na pniu.

Należy również sprawdzić, czy drapieżnik nie będzie mógł dostać się do budki z sąsiednich drzew lub konarów.

Wypełnienie budki

Dno budki należy pokryć warstwą zrębków. Nie należy stosować trocin ani innych drobnych, pylących materiałów, ponieważ mogą one przyczepiać się do miękkiego upierzenia sów.

Warstwa zrębków powinna całkowicie zakrywać drewniane dno i tworzyć odpowiednie podłoże dla jaj oraz młodych.

Kontrola i czyszczenie

Budkę najlepiej kontrolować i czyścić każdego roku jesienią. Podczas czyszczenia należy usunąć stare gniazda innych ptaków, resztki pokarmu oraz silnie zabrudzony materiał, a następnie uzupełnić warstwę świeżych zrębków.

Kontrola powinna obejmować:

  • stan desek i daszka;
  • stan blachy zabezpieczającej dach;
  • sprawność wyczystki i jej zamknięcia;
  • stabilność mocowania;
  • stan zabezpieczenia przeciw drapieżnikom;
  • kondycję drzewa;
  • ilość i stan wyściółki.

Przed otwarciem budki należy zachować ostrożność. Jej wnętrze mogą zajmować szerszenie, osy lub trzmiele. Najpierw należy ocenić aktywność owadów wokół otworu wlotowego i nie otwierać budki w przypadku stwierdzenia niebezpiecznego gniazda.

Kontrola z ziemi

Kontrolę zajęcia budki najlepiej wykonywać z ziemi przy użyciu wysokiej tyczki wyposażonej w niewielką kamerę. Pozwala to szybko sprawdzić wnętrze bez każdorazowego używania drabiny.

Taka metoda skraca czas kontroli, ogranicza płoszenie ptaków oraz zmniejsza ryzyko związane z pracą na wysokości. Wejście do budki powinno następować wyłącznie wtedy, gdy jest rzeczywiście potrzebne, na przykład podczas obrączkowania młodych, czyszczenia lub naprawy konstrukcji.

Termin montażu

Budki można montować przez cały rok, przy czym dogodnym okresem jest jesień i zima, przed rozpoczęciem sezonu lęgowego. Prace należy wcześniej uzgodnić z właścicielem lub zarządcą terenu.

Przekaż 1,5% podatku na ochronę sów

Stowarzyszenie Ochrony Sów jest ogólnopolską organizacją wyspecjalizowaną w ochronie sów. Naszym priorytetem jest ochrona tej grupy ptaków, jednak nasze działania ukierunkowane są także na edukację oraz badania.
Wesprzyj nasze działania wpłacając 1,5% podatku!

STOWARZYSZENIE OCHRONY SÓW
KRS: 0000285376

Więcej tutaj.

Atlas Sów Polski

atlas.sowy.sos.pl

Największa baza gromadząca obserwacje żywych i martwych sów oraz śladów ich obecności w Polsce. Zgłoś swoje obserwacje!

» Przejdź do: atlas.sowy.sos.pl

Partner BizneSowy

Zapoznaj się z regulaminem naszego programu partnerskiego.

» Przejdź do strony Programu

Dołącz do nas już teraz

Twoje członkostwo i aktywność w Stowarzyszeniu pomoże zachować przyrodę, chronić populacje sów i szerzyć wiedzę o tych wspaniałych ptakach. Przyłącz się do nas.

Zostań członkiem SOS »

© 2016 Wszystkie prawa zastrzeżone. Wykonane przez Tru studio